Veel mensen zien 1 januari als hét moment om gezonder te gaan eten, meer te bewegen of af te vallen. Dat voelt logisch: een nieuw jaar voelt als een frisse start. Toch hoef je niet te wachten op zo’n officieel startmoment.

Juist vóór de feestdagen beginnen met één kleine gewoonte kan handig zijn. Niet omdat november of december magisch beter is, maar omdat je jezelf alvast tijd geeft om te oefenen.

 

Goede voornemens kunnen wel degelijk werken

Goede voornemens hebben soms een slechte naam. Toch laat onderzoek zien dat ze zeker niet kansloos zijn. In een grote studie met ruim 1.000 mensen gaf na een jaar nog 55% aan dat hun goede voornemen was gelukt. Opvallend was vooral hoe het doel werd geformuleerd. Mensen met een doel gericht op iets wat ze wilden gaan doen, waren succesvoller dan mensen die vooral iets wilden vermijden: ongeveer 59% tegenover 47%. Bijvoorbeeld: “Ik ga drie keer per week wandelen.” in plaats van: “Ik moet minder op de bank zitten.” Of: “Ik neem elke werkdag fruit mee.” in plaats van: “Ik mag geen koek meer eten.”

 

Waarom nu al beginnen?

Een nieuwe gewoonte ontstaat niet doordat je één keer besluit iets anders te doen. Gedrag wordt makkelijker wanneer je het regelmatig herhaalt in een vergelijkbare situatie. Onderzoek naar gewoontevorming laat zien dat een stabiele omgeving daarbij helpt. Mensen die nieuw gedrag steeds op ongeveer hetzelfde moment of in dezelfde situatie uitvoerden, bouwden sterker automatisch gedrag op en hielden hun doel beter vol. Dat is precies waarom eerder beginnen handig kan zijn. Als je nu al na het avondeten tien minuten wandelt, hoef je daar tijdens de feestdagen niet meer helemaal opnieuw mee te starten. Het gedrag begint dan langzaam onderdeel van je normale dag te worden.

 

De feestdagen hoeven niet perfect

Tijdens de feestdagen kan veranderen juist extra lastig voelen. Eten, drinken en gezelligheid horen voor veel mensen sterk bij deze periode. Daardoor kan een leefstijldoel al snel voelen alsof je iets moet missen of jezelf moet beperken. Maar kijk ook eens naar het grotere plaatje. De echte feestmomenten zijn uiteindelijk maar een paar dagen: kerstavond, eerste kerstdag, tweede kerstdag en oudejaarsavond. De weken eromheen hoeven niet automatisch één lange uitzondering te worden. Juist daarom kan het helpen om onderscheid te maken tussen feestdagen en gewone dagen. Geniet op die bijzondere momenten bewust van wat erbij hoort, maar probeer op de dagen eromheen je normale ritme zoveel mogelijk vast te houden.

 

Kies iets dat ook in december haalbaar is

Je hoeft tijdens de feestdagen niet ineens streng te leven. Kies liever één kleine gewoonte die ook op drukke of gezellige dagen haalbaar blijft.

Denk bijvoorbeeld aan:

  • na de lunch tien minuten wandelen;
  • elke dag groente bij één maaltijd;
  • twee vaste beweegmomenten per week;
  • standaard water drinken bij de maaltijd;
  • op gewone dagen je normale eetritme aanhouden.

Zo voelt je voornemen minder als een beperking en meer als iets wat gewoon onderdeel wordt van je dag.

 

Maak het jezelf makkelijk

Hoe specifieker je voornemen, hoe duidelijker het wordt wat je moet doen. “Meer bewegen” is bijvoorbeeld vaag. “Na het avondeten loop ik vijftien minuten” geeft je een duidelijk moment en een duidelijke actie. Probeer je nieuwe gedrag daarom te koppelen aan iets wat toch al gebeurt. Bijvoorbeeld: Na mijn eerste kop koffie neem ik mijn fruit mee voor later. Of: Na het avondeten trek ik mijn wandelschoenen aan. Zo wordt de situatie zelf uiteindelijk een herinnering aan het gedrag.

 

Begin klein, niet perfect

Veel goede voornemens worden groot gemaakt: vijf kilo afvallen, vijf keer per week sporten of helemaal geen snacks meer. Maar je hoeft in januari niet als een compleet ander persoon wakker te worden. Een kleine gewoonte die je maanden volhoudt, is uiteindelijk waardevoller dan een streng plan dat na twee weken stopt. Gebruik de weken vóór de feestdagen om één kleine, concrete gewoonte te oefenen. Geniet van de echte feestmomenten, maar laat vier bijzondere dagen niet automatisch uitgroeien tot weken zonder structuur. Dan begin je op 1 januari niet vanaf nul. Je bent dan al onderweg.

 

Bronnen: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/habitbuilding en  https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/resolutions