Wat zijn de Richtlijnen Goede Voeding?
In Nederland geeft de Gezondheidsraad advies over wat we het beste kunnen eten om gezond te blijven. Deze Richtlijnen goede voeding worden regelmatig bijgewerkt op basis van nieuw wetenschappelijk onderzoek. De laatste versie over eiwitbronnen en voedingspatronen verscheen eind 2025. Deze richtlijnen helpen om chronische ziekten te voorkomen en keken dit keer ook sterker naar de milieu-impact van ons eten.
Hoe aten we vooral?
Tot voor kort was in Nederland het voedingspatroon vooral gericht op de balans van eiwitten uit dierlijke bronnen zoals vlees, zuivel en vis en op een algemene aanbeveling om gezond en gevarieerd te eten. De vorige richtlijnen uit 2015 benoemden al de waarde van groenten, fruit en peulvruchten, maar gaven nog geen concrete, gedetailleerde doelen per eiwitbron.
In de praktijk eten Nederlanders nu relatief veel vlees, vooral rood en bewerkt vlees. Gemiddeld eten mensen in Nederland meer vlees per week dan wat de Gezondheidsraad straks als gezond en duurzaam adviseert.
Wat zijn de belangrijkste veranderingen?
De nieuwe richtlijnen leggen nadruk op meer plantaardige eiwitbronnen zoals peulvruchten (bonen, linzen, erwten) en noten, en minder dierlijke eiwitten zoals vlees. De commissie concludeert dat een meer plantaardig en minder dierlijk voedingspatroon gezonder is voor mensen én beter voor de planeet.
Voorbeelden van concrete aanbevelingen zijn:
- Peulvruchten: bijvoorbeeld ongeveer 250 gram peulvruchten per week als doel.
- Beperk rood vlees: tot niet meer dan 200 gram per week en kies zo min mogelijk bewerkt vlees.
- Noten: 15-30 gram ongezouten noten per dag.
- Zuivel: Enkele porties zuivel per dag, met variatie tussen de soorten.
- Vis: 100 gram duurzame vis per week, bij voorkeur de vette vissoorten
Waarom deze veranderingen?
Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat het vervangen van (een deel van) dierlijke eiwitten door plantaardige eiwitten kan helpen het risico op chronische ziekten te verlagen zoals hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en sommige vormen van kanker. De commissie legde het verband tussen eiwitbronnen en gezondheid opnieuw systematisch vast, wat laat zien dat plantaardige bronnen doorgaans gunstiger zijn.
Het milieu telt ook mee!
Ons voedselsysteem van productie tot consumptie draagt wereldwijd flink bij aan uitstoot van broeikasgassen, verlies van biodiversiteit en vervuiling. Dierlijke eiwitbronnen, vooral vlees, hebben daarbij een veel grotere milieu voetafdruk dan plantaardige bronnen. Door meer plantaardig te eten, kan de totale milieu impact van voeding omlaag.
Daarom kijkt de Gezondheidsraad veel breder dan alleen gezondheid: de nieuwe richtlijnen bevatten nadrukkelijk ook milieuaspecten bij voedselkeuzes.
Wat betekent dit voor jou?
Je hoeft niet meteen volledig vegetarisch te gaan eten. De nieuwe richtlijnen zijn gericht op verschuiving, niet op een strikte regels voor iedereen. Denk aan stappen als:
- Vervang vlees met peulvruchten in één of twee gerechten per week.
- Eet vaker plantaardige spreads, noten en bonen in salades en bij maaltijden.
- Kies vaker vis, eieren of lichte zuivel in plaats van grote porties vlees.
- Combineer plantaardig eten met andere gezonde keuzes zoals groente en volkoren producten.
Hoe kan je dit gemakkelijk volhouden?
Deze veranderingen zijn bedoeld om realistisch en toepasbaar te zijn in het dagelijks leven. Je hoeft niet meteen groot te veranderen; met kleine stappen kun je je gezondheid en de planeet helpen. Het Voedingscentrum vertaalt deze nieuwe richtlijnen straks ook door in de bijgewerkte Schijf van Vijf, die praktische tips geeft over wat je het beste kunt kiezen.
De nieuwe richtlijnen voor eiwitbronnen geven duidelijker advies: meer plantaardig, minder vlees omdat dat gunstig is voor je gezondheid én het milieu. Met haalbare stappen kun je deze verandering zelf toepassen in je voedingspatroon, gewoon stap voor stap.
