De levensverwachting in Nederland is de afgelopen decennia duidelijk gestegen. Dat is goed nieuws. Toch vertelt alleen het aantal jaren dat we leven niet het hele verhaal. Minstens zo belangrijk is hoeveel van die jaren we in goede gezondheid doorbrengen. CBS-cijfers laten zien dat die twee ontwikkelingen niet altijd gelijk oplopen.
Wat zijn gezonde levensjaren?
Het CBS kijkt ook naar hoeveel jaren mensen naar verwachting in goede gezondheid leven. Hiervoor wordt gekeken naar hoe mensen hun eigen gezondheid beoordelen. Wie zijn of haar gezondheid als goed of zeer goed ervaart, telt binnen deze maat mee als gezond. Dat is belangrijk om te weten. Iemand kan bijvoorbeeld een chronische aandoening hebben en zichzelf toch gezond voelen. Andersom kan iemand zonder ernstige diagnose zich juist niet fit of gezond voelen.
Hoe zit dat bij mannen en vrouwen?
De cijfers laten duidelijk zien dat levensverwachting en gezonde levensverwachting niet even snel toenemen.
- Bij mannen: steeg de totale levensverwachting van 75,8 jaar in 2001 naar 80,7 jaar in 2025. Dat is bijna vijf jaar extra. De levensverwachting in goed ervaren gezondheid steeg in diezelfde periode van 61,8 naar 64,1 jaar. Mannen kregen er dus zowel gezonde als minder gezonde levensjaren bij.
- Bij vrouwen: ziet het beeld er anders uit. Hun totale levensverwachting steeg van 80,7 jaar in 2001 naar 83,5 jaar in 2025. Tegelijkertijd veranderde de levensverwachting in goed ervaren gezondheid maar weinig: van 61,6 naar 62,0 jaar. De extra levensjaren die vrouwen gemiddeld kregen, waren dus niet automatisch extra jaren in goed ervaren gezondheid.
Dat betekent niet dat mannen vanaf hun 64e en vrouwen vanaf hun 62e ongezond zijn. Het gaat om gemiddelden voor de hele bevolking. De belangrijkste boodschap is vooral dat we steeds langer leven, terwijl het aantal gezonde jaren niet altijd in hetzelfde tempo meegroeit.
En hoe ziet de toekomst eruit?
Voor 2040 is in Nederland de ambitie uitgesproken dat mensen minstens vijf jaar langer in goede gezondheid zouden moeten leven. Dat is geen voorspelling, maar een doel. Het laat wel zien waar de aandacht steeds meer naartoe gaat: niet alleen langer leven, maar vooral langer vitaal en zelfstandig blijven.
Waarom groeien gezonde jaren niet vanzelf mee?
Daar is niet één oorzaak voor aan te wijzen. Gezondheid wordt beïnvloed door veel factoren, zoals leeftijd, erfelijke aanleg, leefomgeving, inkomen, opleiding, medische zorg en leefstijl. Het CBS kijkt daarom naar meerdere ontwikkelingen tegelijk, zoals roken, alcoholgebruik, overgewicht, bewegen en lichamelijke en psychische gezondheid. Belangrijk daarbij is dat zo’n samenhang niet automatisch betekent dat één factor direct de oorzaak is. Gezondheid is vrijwel altijd het resultaat van meerdere factoren tegelijk.
Waar heb je zelf invloed op?
Je kunt niet volledig bepalen hoe oud je wordt. Maar je kunt wel proberen de kans op gezonde jaren te vergroten. Denk aan regelmatig bewegen, niet roken, bewust omgaan met alcohol, voldoende slapen en gevarieerd eten. Ook het behouden van spierkracht, conditie en zelfstandigheid wordt belangrijker naarmate je ouder wordt. Het hoeft daarbij niet perfect. Juist gewoontes die je jarenlang kunt volhouden, zijn waarschijnlijk waardevoller dan een korte periode extreem gezond leven.
Conclusie
Dat we gemiddeld ouder worden, is een grote winst. De volgende uitdaging is ervoor zorgen dat zoveel mogelijk van die extra jaren ook gezonde en vitale jaren zijn. De cijfers laten zien dat dit niet vanzelf gebeurt. Misschien is de belangrijkste vraag daarom niet alleen: hoe oud wil je worden? Maar vooral: hoe wil je je voelen in de jaren die erbij komen?
Bronnen: https://www.cbs.nl/gezondelevensjaren en https://www.cbs.nl/trends
